controlling w przedsi─Öbiorstwie, ocena op┼éacalno┼Ťci inwestycji, wycena startupu, modelowanie finansowe, prognoza finansowa, narz─Ödzie do prognozowania, prognoza finansowa w excelu, analiza finansowa w excelu, biznes plan w excelu, ocena op┼éacalno┼Ťci w excelu, wycena biznesu w excelu, op┼éacalno┼Ť─ç inwestycji, wycena przedsi─Öbiorstwa, prognoza finansowa
Ocena efektywno┼Ťci przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych sk┼éada si─Ö z trzech element├│w sk┼éadowych:
Przez korzy┼Ť─ç netto rozumie si─Ö r├│┼╝nic─Ö mi─Ödzy efektami uzyskanymi z przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego, a nak┼éadami i kosztami poniesionymi na jego realizacj─Ö i funkcjonowanie. Korzy┼Ť─ç netto mo┼╝e by─ç wyra┼╝ona dwiema wielko┼Ťciami ekonomicznymi ? zyskiem oraz przep┼éywem pieni─Ö┼╝nym netto.
Korzy┼Ť─ç netto wyra┼╝ona kategori─ů zysku (uj─Öcie memoria┼éowe) obejmuje trzy g┼é├│wne elementy:
  • przychody,
  • koszty,
  • nak┼éady inwestycyjne,
  • nak┼éady na rzeczowe sk┼éadniki aktyw├│w,
  • nak┼éady przedinwestycyjne,
  • nak┼éady na kapita┼é obrotowy netto.
Z metodologicznego punktu widzenia bardziej z┼éo┼╝one jest wyra┼╝anie korzy┼Ťci netto z przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego w formie przep┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych.

Metody bezwzgl─Ödnej oceny inwestycji

W klasyfikacji metod bezwzgl─Ödnej oceny op┼éacalno┼Ťci przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych mo┼╝na zastosowa─ç nast─Öpuj─ůce kryteria:
  • uwzgl─Ödnianie w algorytmie zmienno┼Ťci warto┼Ťci pieni─ůdza w czasie,
  • ryzyko,
  • zakres przeprowadzonej oceny op┼éacalno┼Ťci.
Przyjmuj─ůc za kryterium uwzgl─Ödnianie w algorytmie zmienno┼Ťci warto┼Ťci pieni─ůdza w czasie, mo┼╝na wyodr─Öbni─ç:

Metody proste

zysk jest odzwierciedleniem korzy┼Ťci netto
nie uwzgl─Ödniaj─ů zmienno┼Ťci pieni─ůdza w czasie

Metody dyskontowe

rachunek przep┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych netto jest odzwierciedleniem korzy┼Ťci netto
uwzgl─Ödniaj─ů zmienno┼Ťci pieni─ůdza w czasie
Na poprawno┼Ť─ç bezwzgl─Ödnej oceny op┼éacalno┼Ťci przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych maj─ů wp┼éyw trzy czynniki, do kt├│rych nale┼╝─ů:
  • dob├│r odpowiedniej metody bezwzgl─Ödnej oceny op┼éacalno┼Ťci,
  • w┼éa┼Ťciwe stosowanie metody bezwzgl─Ödnej oceny op┼éacalno┼Ťci,
  • w┼éa┼Ťciwa interpretacja otrzymanych wynik├│w.

 

Metody proste warto stosowa─ç w bezwzgl─Ödnej ocenie op┼éacalno┼Ťci przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych w nast─Öpuj─ůcych sytuacjach:
  • w fazie wst─Öpnej procesu przygotowywania przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych, tzn. przed dokonaniem rozbudowanej bazy informacyjnej dotycz─ůcej danego przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego,
  • w przypadku kr├│tkiego okresu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego,
  • w przypadku przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych o niewielkich nak┼éadach, jak i efektach, w tym sensie, ┼╝e nie wp┼éyn─ů znacznie na pozycj─Ö rynkow─ů oraz sytuacj─Ö ekonomiczno-finansow─ů przedsi─Öbiorstwa realizuj─ůcego dane przedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne.

Proste stopy zwrotu

Proste stopy zwrotu (rates of return) s─ů relatywn─ů miar─ů bezwzgl─Ödnej op┼éacalno┼Ťci przedsi─Öwzi─Ö─ç inwestycyjnych i wyra┼╝aj─ů relacj─Ö korzy┼Ťci netto z danego przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego do wielko┼Ťci zaanga┼╝owanego w nie kapita┼éu. W┼Ťr├│d niech mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç:
  • prost─ů stop─Ö zwrotu nak┼éad├│w inwestycyjnych – ROI (return on investment) wyra┼╝on─ů wzorem:

ROI = zysk operacyjny / całkowite nakłady inwestycyjne *100%

 

  • prost─ů stop─Ö zwrotu z kapita┼éu w┼éasnego –┬áROE (return on equity) wyra┼╝on─ů wzorem:

ROE = zysk netto / całkowite nakłady inwestycyjne finansowane kapitałem własnym *100%

 

Metoda ROI jest interpretowana jako stopa zwrotu z nak┼éad├│w inwestycyjnych poniesionych na realizacj─Ö danego przedsi─Öwzi─Öcia, natomiast metoda ROE z punktu widzenia w┼éa┼Ťciciela jako stopa zwrotu z finansowanych przez niego nak┼éad├│w inwestycyjnych.
Wyszczeg├│lnione metody nie stanowi─ů kryteri├│w decyzyjnych dla decydent├│w przeprowadzaj─ůcych przedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne, jednak przyjmuje si─Ö zasad─Ö ich warto┼Ťci oraz osi─ůgania warto┼Ťci wi─Ökszej ni┼╝ stopa graniczna. Konstrukcja stopy granicznej ma charakter subiektywny i mo┼╝na za ni─ů przyj─ů─ç w przypadku metody ROI ? zwrot z nak┼éad├│w inwestycyjnych w bran┼╝y (ROIb). W przypadku metody ROE za stop─Ö granicz─ů mo┼╝na przyj─ů─ç alternatywne stopy zwrotu jako chocia┼╝by stopa oprocentowania d┼éugoterminowej lokaty bankowej o zapadalno┼Ťci zbli┼╝onej do d┼éugo┼Ťci cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego.

Metoda prostego okresu zwrotu

Metoda prostego okresu zwrotu (payback period, PP)- okre┼Ťla d┼éugo┼Ť─ç okresu jaki jest potrzebny, aby nak┼éady inwestycyjne poniesione na realizacj─Ö danego przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego zosta┼éy zr├│wnowa┼╝one korzy┼Ťciami netto generowanymi przez to przedsi─Öwzi─Öcie. Posta─ç algorytmu tej metody zaproponowana przez M. Sierpi┼äsk─ů i T. Jachna wygl─ůda nast─Öpuj─ůco:

 

PP = nakłady inwestycyjne / (zysk netto + amortyzacja + odsetki)

 

Ujmowane w liczniku wzoru nak┼éady inwestycyjne mog─ů by─ç pomniejszone o warto┼Ť─ç kapita┼éu obrotowego netto, warto┼Ť─ç grunt├│w i ksi─Ögow─ů warto┼Ť─ç likwidacyjn─ů. Przyj─Öcie takiego za┼éo┼╝enia wynika z faktu, ┼╝e pierwsze dwa sk┼éadniki s─ů w ca┼éo┼Ťci odzyskiwane w fazie likwidacji przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego, natomiast ostatni wymieniony sk┼éadnik oznacza sytuacj─Ö, gdy po zako┼äczeniu cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego jego aktywa trwa┼ée nie s─ů w pe┼éni umorzone.
PP jest intepretowany jako liczba lat po jakich zainwestowane w przedsi─Öwzi─Öcie nak┼éady inwestycyjne zwr├│c─ů si─Ö z uzyskiwanych z przedsi─Öwzi─Öcia korzy┼Ťci netto. Otrzymany wynik z tej metody mo┼╝e by─ç r├│wnie┼╝ por├│wnywany z granicznym okresem zwrotu, za kt├│ry w tym przypadku mo┼╝e by─ç przyj─Öty okres sp┼éaty kredytu, czy te┼╝ ┼Ťredni okres zwrotu z podobnych przedsi─Öwzi─Ö─ç realizowanych w danej bran┼╝y.

Metoda warto┼Ťci bie┼╝─ůcej netto

Metoda warto┼Ťci bie┼╝─ůcej netto (net present value, NPV) ? pozwala okre┼Ťli─ç aktualn─ů warto┼Ť─ç wp┼éyw├│w i wydatk├│w pieni─Ö┼╝nych zwi─ůzanych z ocenianym przedsi─Öwzi─Öciem inwestycyjnym. NPV okre┼Ťla si─Ö jako sum─Ö, zdyskontowanych oddzielnie dla ka┼╝dego roku, przep┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych netto (NCF), zrealizowanych w ca┼éym okresie obj─Ötym rachunkiem, przy sta┼éym poziomie stopy dyskontowej10. NPV wyra┼╝a obecn─ů warto┼Ť─ç NCF, kt├│re zostan─ů wygenerowane dzi─Öki realizacji rozpatrywanego przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego. Rol─ů decydenta jest r├│wnie┼╝ oszacowanie warto┼Ťci przep┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych netto w ca┼éym ekonomicznym cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego, kt├│re zostanie szerzej om├│wione w dalszej cz─Ö┼Ťci trzeciego rozdzia┼éu. Og├│lny algorytm metody NPV przyjmuje posta─ç:

 

NPV = NCFt(-) / (1+k)^t + NCFt(+) / (1+k)^t

 

gdzie:
NCFt(-) –┬áujemne przep┼éywy pieni─Ö┼╝ne netto w kolejnych okresach t=0 do m cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego,
NCFt(+) –┬ádodatnie przep┼éywy pieni─Ö┼╝ne netto w kolejnych okresach t=m+1 do n cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego.

 

Jednym z podstawowych krok├│w przed kt├│rymi s─ů zobligowani zmierzy─ç si─Ö decydenci wykorzystuj─ůcy metod─Ö NPV jest ustalenie d┼éugo┼Ťci ekonomicznego cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego w formule NPV. W praktyce wyst─Öpuj─ů dwie odmienne metody pomocne przy realizacji tego zadania, do kt├│rych mo┼╝na zaliczy─ç: metod─Ö optymalizuj─ůc─ů, metod─Ö normatywn─ů.
G┼é├│wnym za┼éo┼╝eniem pierwszej z wymienionych metod jest mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─ůpienia dodatkowych korzy┼Ťci, kt├│r─ů zazwyczaj jest warto┼Ť─ç odzyskana, czyli warto┼Ť─ç odsprzeda┼╝y u┼╝ytych w danym przedsi─Öwzi─Öciu inwestycyjnym aktyw├│w trwa┼éych. Za warto┼Ť─ç odzyskan─ů mo┼╝na r├│wnie dobrze przyj─ů─ç warto┼Ť─ç ko┼äcowa (rezydualna), kt├│ra jest rozumiana jako kwota, jak─ů jednostka spodziewa si─Ö uzyska─ç po zako┼äczeniu okresu u┼╝ytkowania sk┼éadnika aktyw├│w po odj─Öciu koszt├│w jego zbycia.

 

W celu ustalenia optymalnego momentu zaprzestania eksploatacji przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego w metodzie optymalizuj─ůcej nale┼╝y obliczy─ç warto┼Ť─ç NPV dla ka┼╝dego kolejnego okresu, uwzgl─Ödniaj─ůc warto┼Ť─ç odzyskan─ů. W tej metodzie nale┼╝y uwzgl─Ödni─ç n okres├│w (lat), w kt├│rych b─Öd─ů wyst─Öpowa┼éy dodatnie warto┼Ťci NPV, nast─Öpnie dla ka┼╝dego n-letniego okresu nale┼╝y obliczy─ç warto┼Ť─ç NPV. Formu┼éa obliczania NPV wygl─ůda w├│wczas nast─Öpuj─ůco:

 

NPV = NCFt(-) / (1+k)^t + Sn / (1+k)^t

 

gdzie: Sn –┬áwarto┼Ť─ç odzyskana w roku n.

 

Spo┼Ťr├│d obliczonych warto┼Ťci NPV nale┼╝y wybra─ç warto┼Ť─ç najwi─Öksz─ů:

 

NPVmax = max(NPV1; NPV2; NPV3; NPVn)

 

D┼éugo┼Ť─ç ekonomicznego cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego wyznacza okres, dla kt├│rego warto┼Ť─ç NPV jest najwi─Öksza.
Z drugiej strony metoda normatywna zak┼éada, ┼╝e d┼éugo┼Ť─ç ekonomicznego cyklu ┼╝ycia przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego jest uwarunkowana techniczn─ů mo┼╝liwo┼Ťci─ů jego eksploatacji. Okres eksploatacji wyznacza okres u┼╝ytkowania aktyw├│w trwa┼éych o mo┼╝liwie najd┼éu┼╝szym okresie sprawno┼Ťci technicznej. Przy ustalaniu tego okresu w metodzie normatywnej niezwykle istotne jest uwzgl─Ödnienie post─Öpu technicznego.
Na podstawnie metody NPV mo┼╝na zbudowa─ç obiektywne kryterium decyzyjne, kt├│re przyjmuje posta─ç:
  • NPV > 0 –┬áprzedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne jest op┼éacalne,
  • NPV = 0 –┬áprzedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne mo┼╝na zaakceptowa─ç,
  • NPV < 0 –┬áprzedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne jest nieop┼éacalne (nale┼╝y je odrzuci─ç).
Metoda NPV wi─ů┼╝e przedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne z d┼éugofalowym celem dzia┼éania przedsi─Öbiorstwa jakim jest wzrost warto┼Ťci, a co za tym idzie r├│wnie┼╝ rozw├│j przedsi─Öbiorstwa.

Metoda wewn─Ötrznej stopy zwrotu

Metoda wewn─Ötrznej stopy zwrotu (Internal Rate of Return) ? w praktyce jest bardziej znana pod poj─Öciem IRR, a jest to stopa procentowa, przy kt├│rej obecna warto┼Ť─ç strumieni wydatk├│w pieni─Ö┼╝nych jest r├│wna obecnej warto┼Ťci strumieni wp┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych. Wyznacza stop─Ö procentow─ů, przy kt├│rej warto┼Ť─ç bie┼╝─ůca netto ocenianego przedsi─Öwzi─Öcia jest r├│wna zeru (NPV=0).
1) ustalenie warto┼Ťci przep┼éyw├│w pieni─Ö┼╝nych netto w kolejnych latach realizacji i funkcjonowania przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego,
2) metod─ů kolejnych przybli┼╝e┼ä zostaj─ů wybrane dwie wielko┼Ťci stopy procentowej (i1 oraz i2), przy kt├│rych:
NPV obliczona na podstawie i1 jest zbli┼╝ona do zera, lecz dodatnia (NPV(+)),
NPV obliczona na podstawie i2 jest zbli┼╝ona do zera, ale ujemna (NPV(-)),
3) obliczenie poziomu wewn─Ötrznej stopy zwrotu badanego przedsi─Öwzi─Öcia, wykorzystuj─ůc w tym celu formu┼é─Ö interpolacji liniowej:

 

IRR = i1 + ( NPV(+) * (i2 –┬ái1) ) / ( NPV(+) + |NPV(-)| )

 

gdzie:
i1 –┬ástopa procentowa, przy kt├│rej NPV > 0,
i2 –┬ástopa procentowa, przy kt├│rej NPV < 0.

 

Należy przy tym zaznaczyć, że różnica pomiędzy ustalonymi stopami i1 oraz i2 nie powinna być większa niż 1 punkt procentowy, w celu zniwelowania uzyskania możliwego błędu do minimum.
Z nietypow─ů sytuacj─ů przy obliczaniu wewn─Ötrznej stopy zwrotu mamy do czynienia w przypadku, gdy badana inwestycja ma wi─Öcej ni┼╝ jedn─ů IRR. Sytuacja taka mo┼╝e mie─ç miejsce, gdy w badanym przedsi─Öwzi─Öciu wyst─Öpuj─ů ujemne przep┼éywy pieni─Ö┼╝ne netto nie tylko w pocz─ůtkowej fazie, lecz r├│wnie┼╝ w ko┼äcowych latach okresu obliczeniowego.

 

Interpretacja wewn─Ötrznej stopy zwrotu ma dwojaki charakter. Z jednej strony mo┼╝e by─ç ┼║r├│d┼éem informacji o stopie zwrotu z zainwestowanego w przedsi─Öwzi─Öcie kapita┼éu, natomiast z drugiej odzwierciedla ┼Ťredni wa┼╝ony koszt kapita┼éu lub kra┼äcowy koszt kapita┼éu, po jakim mo┼╝e by─ç zgromadzony kapita┼é na sfinansowanie danego przedsi─Öwzi─Öcia inwestycyjnego. Druga interpretacja odnosi si─Ö do zasady finansowej, zgodnie z kt├│r─ů zainwestowany kapita┼é powinien generowa─ç wy┼╝sz─ů stop─Ö zwrotu ni┼╝ koszt, po jakim zosta┼é pozyskany.
Bezwzgl─Ödne kryterium decyzyjne oparte na wewn─Ötrznej stopie zwrotu zak┼éada, ┼╝e przedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjne jest op┼éacalne je┼Ťli IRR jest wi─Öksze ni┼╝ graniczna wymagana stopa zwrotu, kt├│ra okre┼Ťla alternatywn─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç zaanga┼╝owania kapita┼éu w inwestycje na rynku kapita┼éowym o zbli┼╝onym profilu ryzyka i podobnym okresie zapadalno┼Ťci. Kolejna mo┼╝liwo┼Ť─ç sprowadza si─Ö do przyj─Öcia za granicz─ů stop─Ö zwrotu, koszt kapita┼éu. Im wi─Öksza jest r├│┼╝nica pomi─Ödzy prognozowan─ů IRR, a graniczn─ů stop─ů zwrotu, tym przedsi─Öwzi─Öcie inwestycyjnego ma wi─Ökszy margines bezpiecze┼ästwa finansowego, kt├│ry informuje w jakim stopniu mo┼╝e si─Ö zmieni─ç stopa graniczna lub o jak─ů warto┼Ť─ç mo┼╝e si─Ö zmniejszy─ç wewn─Ötrzna stopa zwrotu przedsi─Öwzi─Öcia, nie prowadz─ůc do ujemnej warto┼Ťci NPV, a co za tym idzie do nieop┼éacalno┼Ťci inwestycji.
Metoda IRR uwa┼╝am za dobre uzupe┼énienie bezwzgl─Ödnego kryterium decyzyjnego opartego na metodzie NPV. Stosuj─Ö j─ů g┼é├│wnie w sytuacji, gdy poziom stopy dyskontowej nie zosta┼é jeszcze okre┼Ťlony. Wewn─Ötrzna stopa zwrotu jest w├│wczas wykorzystywana w charakterze informacyjnym, z tego wzgl─Ödu ┼╝e wyra┼╝a graniczn─ů stop─Ö zwrotu, kt├│ra okre┼Ťla najni┼╝szy mo┼╝liwy do przyj─Öcia poziom kosztu kapita┼éu.

Klu zagadnienia

Decyzje inwestycyjne w sferze inwestowania rzeczowego zapadaj─ů zazwyczaj wtedy, gdy decydenci przedsi─Öbiorstwa zdaj─ů sobie spraw─Ö, ┼╝e zaanga┼╝owanie dodatkowego kapita┼éu spowoduje zwi─Ökszenie zysku w przysz┼éo┼Ťci na tyle, ┼╝eby usprawiedliwi─ç wydatek zwi─ůzany z inwestycj─ů.
Reasumuj─ůc, g┼é├│wnym celem przedsi─Öbiorstwa jest maksymalizacja jego warto┼Ťci rynkowej poprzez maksymalizacj─Ö zysku osi─ůganego dzi─Öki efektywnemu wykorzystaniu zaanga┼╝owanego kapita┼éu. Takie dzia┼éanie jest mo┼╝liwe poprzez przemy┼Ťlane decyzje inwestycyjne, kt├│re niew─ůtpliwie s─ů warunkiem koniecznym rozwoju przedsi─Öbiorstw w dobie globalizacji i rosn─ůcej konkurencji w gospodarce rynkowej.

Wi─Öcej warto┼Ťciowej tre┼Ťci

Loading...